U wszystkozerców korona jest szeroka, lecz usiana tepymi guzkami

U wszystkożerców korona jest szeroka, lecz usiana tępymi guzkami (bunodontyzml. Równolegle do przekształceń, rozgrywających się na powierzchni korony, korzeń przedtrzonowców (P) wykazuje skłonność do podziału na dwa korzenie wtórne, korzeń zaś trzonowców dzieli się na 2-4 korzenie, zapewniające lepsze umocowanie całego zęba ze względu na b. silne ciśnienie. Dla ilustracji zanalizujemy kilka ważniejszych postaci zębów, rozpoczynając od typu najprostszego, jakim jest – typ bunodontyczny. Typ bunodontyczny cechuje wszystkożerce (omnirora). Continue reading „U wszystkozerców korona jest szeroka, lecz usiana tepymi guzkami”

Metaconid jest przemieszczony dojezykowo

Metaconid jest przemieszczony dojęzykowo. Podstawę koron zębów górnych i dolnych opasuje dookoła dobrze rozwinięty pas (cingulum). Na załączonych rysunkach zostały przedstawione P4 i MI psa, wykazujące wybitny rozrost w porównaniu do ich sąsiadów . Ze względu na to, że zęby te służą do łamania kości, nazywamy je – łamaczami (dentes lacerantes). U innych przedstawicieli mięsożernych mogą się wyróżnicowywać łamacze kosztem innych jednostek zębowych. Continue reading „Metaconid jest przemieszczony dojezykowo”

Poszczególne guzki

Poszczególne guzki (com) bywają zazwyczaj połączone za pośrednictwem niskich – grzebieni (cristae). Dalszym powikłaniem budowy zęba jest pojawienie się w tylnej okolicy korony występu, zwanego – talon (zęby górne) albo talonid (zęby dolne) . Na niskim tym występie widnieje nowoutworzony guzek – hypoconus albo – hypoconid. Widzimy więc, że korona tego typu jest koroną czteroguzkową o zwiększonej powierzchni żującej (facies masticatoria). U większości ssaków wyższych typ – sześcioguzkowy stanowi punkt wyjścia dalszego różnicowania się koron u mięsożernycb, u kopytowców i u naczelnych. Continue reading „Poszczególne guzki”

Typ sekodontyczny charakteryzuje miesozerne i stanowi punkt wyjscia dla przeksztalcen wtórnych

Typ sekodontyczny charakteryzuje mięsożerne i stanowi punkt wyjścia dla przekształceń wtórnych, dokonywających się u kopytowców (+ Creodontia, Ungulata). I tym razem zęby trzonowcowokształtne (P i M) są zębami brachydontycznymi, posiadają zatem wzrost ograniczony (wąski przewód korzeniowy). Korona jest wąska, wyciągnięta od przodu ku tyłowi i pokryta ostrymi, różnej wysokości. guzkami. Całość robi wrażenie b. Continue reading „Typ sekodontyczny charakteryzuje miesozerne i stanowi punkt wyjscia dla przeksztalcen wtórnych”

U wiekszosci ssaków jezyk posiada ksztalt wydluzony i plaski

Jeżeli do tego wszystkiego dołączymy wytworzenie się warg mięsistych oraz podniebienia wtórnego, będziemy mieli szereg współzależności, charakteryzujących w wybitny sposób swoiste morfologiczne i biologiczne oblicze ssaków. Język rozwija się z trzech zaczątków, umieszczonych na dnie jamy gardłowej, na poziomie luków żuchwowych. Tymi zaczątkami są: -wzgórek nieparzysty(tuberculum impar) i dwa-wał y boczne Kalliusa, położone przed tym wzgórkiem. Bezpośrednio w tyle od wzgórka nieparzystego powstaje zaczątek tarczycy pod postacią tzw. – przewodu tarczycowo-językowego (ductus tkyreoglossus). Continue reading „U wiekszosci ssaków jezyk posiada ksztalt wydluzony i plaski”

Caly zab jest typu brachydontycznego

Cały ząb jest typu brachydontycznego, co jest oznaką tego, że przeżuwacze odżywiają się pokarmem miękkim i soczystym (malacophagia). Typ lophodontyczny charakteryzuje Perissodactyla, a szczególnie Equidae (wzór zębowy = l odznacza się niezwykłym powikłaniem budowy powierzchni żującej (facies masticatoria) zębów trzonowcowi-kształtnych (P i M) oraz wybitnym hypselodontyzmem . Mając na uwadze jedynie stosunki u koniowatych stwierdzamy, że budowa zębów górnych jest znacznie zawilsza aniżeli zębów dolnych. Wszystkie P i M mają postać wydłużonych słupków, kończących się trzema (zęby górne) lub dwoma (zęby dolne) krótkimi korzeniami o pojemnych przewodach korzeniowych. Korona jest pokryta cementem. Continue reading „Caly zab jest typu brachydontycznego”

Pozostale siekacze maja korony pokryte szkliwem tylko od przodu

Podobnie jak u Perissodactyla, stwierdzamy i tutaj dążność (większą lub mniejszą) do przy oblekania cementu powierzchni żującej korony. Wszystko to razem stwarza idealne warunki do dokładnego przemiału pokarmu w czasie ruchów propalinaluych żuchwy, które cechują Rodentia i Proboseidea . Wydłużenie trzewioczaszki oraz . uwstecznienie wielu siekaczy powoduje powstanie znacznej – przerwy zębowej (diastema). Pozostałe siekacze mają korony pokryte szkliwem tylko od przodu, co sprowadza ich nierównomierne ścieranie się u gryzoni. Continue reading „Pozostale siekacze maja korony pokryte szkliwem tylko od przodu”

Obwód korony wytwarza podluzne – slupy

Wspomniane ssaki uzyskały tę zdolność przeistaczając guzki w – grzebienie (cristae) szkliwo we, których oś długa może być ustawiona wzdłuż długiej osi jamy ustnej lub też poprzecznie do niej. Na tym jeszcze nie koniec Obwód korony wytwarza podłużne – słupy (styli), a poszczególne grzebienie posiadają dążność do nawiązania między sobą łączności. Wreszcie na powierzchnię trącą dostaje się cement, który jako składnik miękki szybko ulega zniszczeniu, a na jego miejscu powstają – dołki (fossulae). Podczas gdy u Camivora – przestrzenie międzyzębowe patia interdentalia), oddzielające od siebie poszczególne zęby, są duże, to u roślinożerców zęby są stłoczone i jedynie przerwa zębowa (diastema), oddzielająca siekacze od przedtrzonowców, stanowi wyłom w tej regule . Cechuje się on tym, że poszczególne guzki koron przeistaczają się w – półksiężyce (lunulae), o ramionach położonych podłużnie (rys. Continue reading „Obwód korony wytwarza podluzne – slupy”

Trzonowcowoksztaltne zeby dolne

Zawiłość obrazu potęguje się gdy uwzględnimy, że powstają ponadto szeregi podłużnych wyniosłości (np. mesostylus a ścierające się miejscami szkliwo obnaża zębinę. Trzonowcowokształtne zęby dolne, posiadają budowę bardziej uproszczoną . Wprawdzie i tutaj szkliwo jest mocno pofałdowane, ale tworzy linię ciągłą, zamkniętą, co jest spowodowane brakiem dołków cementowych. Opanowanie powierzchni żujących przez cement nie ogranicza się do zębów trzonowcowokształtnych, obejmuje bowiem i siekacze, wypełniając w nich zagłębienia (wpuklenia) szkliwowe, tworzące tzw. Continue reading „Trzonowcowoksztaltne zeby dolne”

Brodawki lisciaste

Brodawki liściaste (papillae foliatae) mają postać serii owalnych wyniosłości pociętych wąskimi szparami, których ściany są wyposażone w receptory smakowe. Omawiane brodawki występują w liczbie pojedynczej na częściach bocznych korzenia języka. U przeżuwaczy brodawki liściaste nie występują. Brodawki okolone (papillae circumvallatae) są największymi brodawkami językowymi, dobrze dostrzegalnymi gołym okiem w pobliżu korzenia języka. Brodawka tego typu ma postać okrągłej wysepki, otoczonej wokół głębokim rowkiem, którego ściany są zaopatrzone receptorami smakowymi . Continue reading „Brodawki lisciaste”